آداب روزه داری

ادب عمومي؛ پرهيز از محرمات

مسئله: لازم نيست انسان نيت روزه را از قلب خود بگذراند يا مثلا بگويد فردا را روزه مى‌گيرم بلكه همين قدر كه بنا داشته باشد براى انجام فرمان خداوند عالم از اذان صبح تا مغرب كارى كه روزه را باطل مى‌كند انجام ندهد، كافى است و براى آن كه يقين كند تمام اين مدت را روزه بوده، بايد مقدارى پيش از اذان صبح و مقدارى هم بعد از مغرب از انجام كارى كه روزه را باطل مى‌كند خوددارى نمايد.

ادب عمومي (پرهيز از محرمات)

اميرالمؤمنين علي عليه السلام فرمودند: من به پيامبر خدا عرض كردم: برترين كارها در اين ماه چيست؟ فرمود: «اي اباالحسن! برترين كارها در اين ماه، پرهيز از حرام‌هاي خداست.»(1)

خواندن نافله: پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند: هر كس در ماه رمضان، هر شب دو ركعت نماز بخواند و در هر ركعت، يك بار «فاتحة‌الكتاب» و سه بار سوره‌ي «قل هو الله احد» بخواند؛ سوگند به آن كه مرا به حق به پيامبري برانگيخت، خداوند براي هر ركعت، صد هزار فرشته مي‌آفريند كه براي او حسنات مي‌‌نويسند و گناهان را از او محو مي‌كنند و درجات او را بالا مي‌برند و خداوند، پاداش كسي را به او مي‌دهد كه هفتاد برده آزاد كرده باشد.

ادب روز اول:

امام كاظم عليه السلام فرمودند: هر كس هنگام فرارسيدن ماه رمضان دو ركعت نماز مستحب بخواند و در ركعت اول، سوره‌ي «حمد» و «فتح» و در ركعت دوم (بعد از حمد) هر سوره‌اي را كه دوست داشت بخواند، خداوند بدي آن سال را از او دور مي‌كند و همواره در امان خداوند خواهد بود تا همان هنگام از سال آينده. (2)

پي‌نوشت‌ها:

1- بحار الانوار، ج 96، ص 358، ح 25.

2- اقبال الاعمال، ج1، ص 197/ بحار الانوار، ج 97، ص 353، ح 3.

ادب عمومي؛ پرهيز از غيبت

مسئله: اگر در روزه واجب معينى مثل روزه رمضان از نيت روزه گرفتن برگردد، روزه‌اش باطل است، ولى چنانچه نيت كند كه چيزى را كه روزه را باطل مى‌كند بجا آورد در صورتى كه آن را انجام ندهد، روزه‌اش باطل نمى‌شود.

ادب عمومي(پرهيز از غيبت)

پيامبر خدا صلي‌ الله ‌عليه ‌و آله فرمودند: «روزه‌دار تا وقتي‌ كه از مسلماني غيبت نكند در حال عبادت است هر چند در بسترش خفته باشد.» (1)

و نيز پيامبر اكرم صلي ‌‌الله ‌عليه ‌و ‌آله‌ فرمودند: « هرگاه روزه‌دار غيبت كند، روزه‌اش را گشوده است.»(2)

پي‌نوشت‌ها:

1- فضائل‌الاشهر الثلاثة، ص 122.

2- عوالي الالي، ج 1، ص 263.

ادب عمومي؛ پرهيز از دشنام دادن

مسئله: نه چيز روزه را باطل مى‌كند:

اول: خوردن و آشاميدن،

دوم:جماع،

سوم: استمنا،

چهارم: دروغ بستن به خدا و پيغمبر و جانشينان پيغمبر عليهم السلام،

پنجم: رساندن غبار غليظ به حلق،

ششم: فرو بردن تمام سر در آب،

هفتم: باقى ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا اذان صبح،

هشتم: اماله كردن با چيزهاى روان

نهم: قى كردن.

ادب عمومي (پرهيز از دشنام دادن):

پيامبر خدا صلي ‌الله ‌عليه ‌و ‌آله فرمودند: وقتي روزه‌داري، دشنام مده و اگر كسي دشنامت داد بگو: من روزه‌ام و اگر ايستاده بودي بنشين ]تا خشمت فرو نشيند[.(1)

همچنين فرمود: «هيچ بنده‌ي شايسته‌اي نيست كه دشنامش دهند و بگويد «من روزه‌ دارم، سلام بر تو!‌ آن‌ گونه كه دشنامم دادي من تو را دشنام نمي‌دهم» مگر آن كه پروردگار متعالي گويد «بنده‌ي من از شرّ بنده‌ي من به روزه پناه برد، من هم او را از آتش پناه دادم».(2)

پي‌نوشت‌ها:

1- كنز العمال، ج 8، ص 508.

2- الكافي، ج 4، ص 88.

ادب عمومي؛ پرهيز از هرچه خدا ‌آن‌ را خوش ندارد

مسئله:

اگر روزه‌دار عمداً چيزى بخورد يا بياشامد، روزه او باطل مى‌شود، چه خوردن و آشاميدن آن چيز معمول باشد مثل نان و آب، چه معمول نباشد مثل خاک و شيره‌ي درخت، و چه كم باشد يا زياد، حتى اگر مسواک را از دهان بيرون آورد و دوباره به دهان ببرد و رطوبت آن را فرو برد، روزه‌ي او باطل مى‌شود، مگر آن كه رطوبت مسواک در آب دهان به طورى از بين برود كه رطوبت خارج به آن گفته نشود.

ادب عمومي (پرهيز از هرچه خدا ‌آن‌ را خوش ندارد):

امام سجاد عليه السلام در دعاي خويش هنگام ورود ماه رمضان مي‌فرمايد: «خداوندا... ما را بر روزه‌داري اين ماه ياري كن، با نگه‌داشتن اعضا از نافرماني‌ات و به كارگيري آنها در آنچه خشنودت مي‌سازد، تا آن كه با گوش‌هايمان به بيهوده گوش نسپاريم و با چشم‌هايمان به بازيچه نشتابيم و دستان خويش را به آنچه ممنوع است، نگشاييم و با گام‌هايمان به سوي آنچه حرام است، راه نپوييم و تا آن كه شكممان جز از آنچه حلال كرده‌اي، پر نشود و زبان‌هايمان جز به آنچه فرموده‌اي، گويا نشود و خود را جز در آنچه ما را به پاداش تو نزديك مي‌سازد، به زحمت نيفكنيم و جز به آنچه از كيفرت باز مي‌دارد، نپردازيم. (1)

پي‌نوشت:

1- صحيفه‌ي سجاديه، دعاي 44.

ادب عمومي؛ سحري خوردن

مسئله:

اگر موقعى كه مشغول غذا خوردن است بفهمد صبح شده، بايد لقمه را از دهان بيرون آورد، و چنانچه عمداً فرو برد، روزه‌اش باطل است و به دستورى كه بعداً گفته خواهد شد، كفاره هم بر او واجب مى‌شود.

ادب عمومي: (سحري خوردن)

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: «سحري بخوريد هر چند كه يك جرعه آب باشد. همانا درود خدا بر كساني باد كه سحري مي‌‌خورند.»(1)

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: «خرما سحري خوبي براي مؤمن است.»(2)

پي‌نوشت‌ها:

1- تهذيب الاحكام، ج 4، ص 198.

2- بحار الانوار، ج 62، ص 296.

ادب عمومي؛ عطر زدن

 

مسئله:

احتياط واجب آن است كه روزه‌دار از استعمال آمپولى كه به جاى غذا به كار مى‌رود، خوددارى كند، ولى تزريق آمپولى كه عضو را بى‌حس مى‌كند يا به جاى دوا استعمال مى‌شود، اشكال ندارد،

(در اين مسئله نظر شريف حضرت آية ‌الله العظمي صافي گلپايگاني آن است كه: احتياط مستحب آن است كه روزه‌دار از استعمال آمپول خوددارى كند و فرقى بين آمپول‌ها نيست، و اگر لازم شد و تزريق كرد، روزه او باطل نمى‌شود.)

 

ادب عمومي (عطر زدن):

حسن بن راشد مي‌گويد امام صادق عليه السلام وقتي روزه مي‌گرفت خود را با عطر خوش‌بو مي‌ساخت و مي‌فرمود: «بوي خوش، هديه‌ي روزه‌دار است.»(1)    

 

پي‌نوشت:

1- الكافي، ج 4، ص113.

ادب عمومي؛ خواب نيم‌روز

مسئله:

فرو بردن آب دهان، اگر چه به واسطه خيال كردن ترشى و مانند آن در دهان جمع شده باشد، روزه را باطل نمى‌كند.

ادب عمومي (خواب نيم‌روز)

امام كاظم عليه السلام فرمودند: «در نيم‌روز بخوابيد به درستي كه خداوند روزه‌دار را در خوابش سير و سيراب مي‌كند.» (1)

پي‌نوشت:

1- الكافي، ج4، ص 65.

ادب روزه؛ انجام ندادن كاري كه به ضعف مي‌انجامد


bbمسئله:

انسان نمى‌تواند براى ضعف روزه را بخورد، ولى اگر ضعف او به قدرى است كه معمولا نمى‌شود آن را تحمل كرد، خوردن روزه اشكال ندارد،

ادب روزه (انجام ندادن كاري كه به ضعف مي‌انجامد)

از امام باقر عليه السلام درباره‌ي كسي پرسيدند كه وارد حمام مي‌شود در حالي كه روزه است، فرمود: «تا وقتي كه بيم ضعف نداشته باشد بي‌اشكال است.»

ادب عمومي؛ مسافرت نكردن در ماه رمضان

مسئله:

فرو بردن اخلاط سر و سينه، تا به فضاى دهان نرسيده، اشكال ندارد، ولى اگر داخل فضاى دهان شود، احتياط واجب آن است كه آن را فرو نبرد.

ادب عمومي (مسافرت نكردن در ماه رمضان):

امام علي عليه السلام فرمود: سزاوار نيست وقتي كه ماه رمضان مي‌رسد بنده به سفر برود چون خداوند فرموده است «پس هر كس از شما اين ماه را شاهد بود آن را روزه بگيرد.»

ادب روزه؛ جلو انداختن نماز

مسئله:

اگر روزه‌دار استمنا كند روزه‌اش باطل مى‌شود، و بايد كفاره‌ي جمع بدهد.

ادب روزه (جلو انداختن نماز):

امام باقر عليه السلام فرمودند: «نماز را بر افطار مقدم مي‌داري مگر آن كه با گروهي باشي كه اول افطار مي‌كنند. پس با آنان مخالفت نكن و با ايشان افطار كن وگرنه اول نماز بخوان چرا كه بهتر از افطار است و نمازت با حالت روزه نوشته مي‌شود و اين نزد من محبوب‌تر است.»(1)

پي‌نوشت:

1- المقنعه، ص 318 .

ادب عمومي؛ صدقه دادن

مسئله:

اگر روزه‌دار به گفتن يا به نوشتن يا به اشاره و مانند اينها، به خدا و پيغمبر و جانشينان آن حضرت عمداً نسبت دروغ بدهد، اگر چه فورا بگويد دروغ گفتم، يا توبه كند، روزه‌ي او باطل است، و احتياط واجب آن است كه حضرت زهرا سلام الله عليها و ساير پيغمبران و جانشينان آنان هم در اين حكم فرقى ندارند.

ادب عمومي (صدقه دادن):

امام رضا عليه السلام فرمود: «هر كس پيش از افطار كردنش گرده‌اي نان به بينوايي صدقه دهد، خداوند گناهش را مي‌آمرزد و براي او ثواب آزاد كردن بنده‌اي از فرزندان اسماعيل را مي‌نويسد.» (1)

پي‌نوشت:

1- بحار الانوار، ج 96، ص 318.

ادب عمومي؛ خواندن سوره‌ي قدر

مسئله:

اگر روزه‌دار چيزى را به اعتقاد اين كه راست است از قول خدا يا پيغمبر نقل كند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزه‌اش باطل نمى‌شود.

ادب عمومي: (خواندن سوره‌ي قدر):

امام سجاد عليه السلام فرمود: «هر كس هنگام افطاري و سحري خوردن، سوره‌ي «انا انزلناه في ‌ليلة القدر»‌ را بخواند. در ميان آن دو (وقت) مانند كسي خواهد بود كه در راه خدا به خون خويش آغشته است.»(1)

پي‌نوشت:

1- الاقبال، ج1، ص240.

ادب عمومي؛ دعا كردن

مسئله:

رساندن غبار غليظ به حلق روزه را باطل مى‌كند، چه غبار چيزى باشد كه خوردن آن حلال است، مثل آرد، يا غبار چيزى باشد كه خوردن آن حرام است.

ادب عمومي( دعا كردن):

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: هر بنده‌ي روزه‌داري هنگام افطارش يك دعاي مستجاب دارد كه يا در دنيا به او داده مي‌شود و يا براي آخرتش ذخيره مي‌شود.(1)

آداب ويژه‌ي شب پانزدهم:

شب پانزدهم ماه مبارك رمضان شب ميلاد امام حسن مجتبي عليه السلام و به روايتي ميلاد امام محمد جواد عليه السلام است.

در اين شب غسل مستحب است. همچنين زيارت امام حسين عليه السلام و نيز خواندن صد ركعت نماز. پيامبر ‌خدا صلي الله عليه و آله فرمود: «هر كس در شب نيمه‌‌ي رمضان صد ركعت نماز بخواند كه در هر ركعت، سوره‌ي حمد و ده ‌بار سوره‌ي «قل هو الله احد» بخواند خداوند ده فرشته به سوي او مي‌فرستد كه دشمنان او را از جن و انس از او دفع كنند و در هنگام مرگش سي فرشته مي‌فرستد كه او را به بهشت مژده دهند و سي فرشته كه او را مژده‌ي ايمني از آتش دهند.»

پي‌نوشت‌:

1- مكارم الاخلاق، ج1، ص300.

ادب عمومي؛ دعاي هنگام افطار

مسئله:

احتياط واجب آن است كه روزه‌دار دود سيگار و تنباكو و مانند اينها را هم به حلق نرساند، ولى بخار غليظ روزه را باطل نمى‌كند، مگر اين كه در دهان به صورت آب در آيد و فرو دهد.

ادب عمومي (دعاي هنگام افطار)

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرمود: دعاي روزه‌دار در هنگام افطار چنين است: «الّلهم إنّي أسئلُكَ برَحمَتِكَ الّتي وَسِعَت كُلَّ شئٍ أن تَغفِرَ لي ذُنوبي.»(1)

امام حسن عليه السلام فرمود: «هر روزه‌دار هنگام افطار يك دعاي مستجاب دارد پس چون وقت اولين لقمه شد بگو: «بِاسمِ الله،‌ يا واسعَ المَغفِرَة اِغفِرلي» پس هر كس هنگام افطارش چنين گويد آمرزيده مي‌شود.»(2)

پي‌نوشت‌ها:

1- مستدرك الوسايل، ج7، ص 361.

2- الاقبال، ج1، ص 244.

ادب اختصاصي شب قدر

مسئله:

اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از يك روز يادش بيايد، بايد روزه آن روز را قضا نمايد، و اگر بعد از چند روز يادش بيايد، بايد روزه هر چند روزى را كه يقين دارد جنب بوده قضا نمايد، مثلاً اگر نمى‌داند سه روز جنب بوده يا چهار روز، بايد روزه سه روز را قضا كند.

ادب اختصاصي(شب قدر):

پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرمود: موسي(ع) عرض كرد: خدايا نزديكي به تو را مي‌خواهم. فرمود: نزديكي به من براي كسي است كه شب قدر را بيدار مي‌ماند. عرض كرد: خدايا رحمت تو را مي‌خواهم. فرمود: رحمت من براي كسي است كه در شب قدر بر بينوايان ترحم كند. عرض كرد: خديا عبور از صراط را مي‌خواهم. فرمود: آن براي كسي است كه در شب قدر صدقه‌اي بدهد. عرض كرد: خدايا درختان و ميوه‌هاي بهشتي مي‌خواهم. فرمود: آن براي كسي است كه در شب قدر تسبيح گويد. عرض كرد خدايا رهايي از آتش را مي‌خواهم. فرمود: آن براي كسي است كه در شب قدر آمرزش بخواهد و استغفار كند. عرض كرد: خدايا خرسندي تو را مي‌خواهم فرمود: خرسندي من براي كسي است كه در شب قدر دو ركعت نماز بگزارد.

ادب عمومي؛ خواندن سوره‌ي قدر

مسئله:

اگر روزه‌دار چيزى را به اعتقاد اين كه راست است از قول خدا يا پيغمبر نقل كند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزه‌اش باطل نمى‌شود.

ادب عمومي: (خواندن سوره‌ي قدر):

امام سجاد عليه السلام فرمود: «هر كس هنگام افطاري و سحري خوردن، سوره‌ي «انا انزلناه في ‌ليلة القدر»‌ را بخواند. در ميان آن دو (وقت) مانند كسي خواهد بود كه در راه خدا به خون خويش آغشته است.»(1)

پي‌نوشت:

1- الاقبال، ج1، ص240.

.................................التماس دعا..............................

  
نویسنده : صادق ; ساعت ٥:٥٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٠ مهر ،۱۳۸٥